In Japan gebruikt men het begrip ‘ma’ voor het omschrijven van een nuttige pauze, een ruimte tussen de dingen, een betekenisvol stukje leegte. Zonder lege ruimte is er niets. Zonder een pauze tussen woorden, is er geen diep gesprek. Zonder pauze tussen muzieknoten is er alleen geluid. Zonder een ‘pauze’ tussen dingen, is er alleen overweldigend veel.
Ruimte is nodig voor reflectie en groei. Lege ruimte is nodig om dingen te kunnen doen. Een lege kop is nodig om iets in te schenken, leeg papier nodig om onze gedachten aan toe te vertrouwen, leegte in een agenda is nodig om op adem te komen.
In Japan maken mensen een ruimte leeg als ze er klaar zijn met wat ze deden. De futon wordt gelucht en opgevouwen, meubels worden ingeklapt en weggezet en de kalligrafierol is niet helemaal volgeschreven maar slechts voorzien van een paar betekenisvolle karakters.
In Japanse bloemschikkunst, Ikebana, gaat het niet om het zo vol mogelijk zetten van een vaas met zo veel mogelijk uitbundige bloemen maar wordt met een paar bloemen, bladeren en takken een verhaal te vertellen, met veel lege ruimte waarin elk element kan stralen omdat het is wat het is in plaats van te verdrinken tussen de andere dingen. Het lijkt meer op iets dat je in de natuur kan aantreffen in plaats van op de giftige cocktail met duizenden vliegtuigkilometers die mensen hier mooi vinden.
Westerse mensen zijn vaak oncomfortabel met leegte. Is er een lege muur, dan moet daar iets opgehangen. Een lege hoek moet een tafeltje met het een of ander. In een minder vloeiend verlopende conversatie herhalen we wat we al zeiden om de leegte op te vullen. Een outfit moet altijd nog een ketting, sjaaltje, dingetje, om compleet te zijn. We denken dat we allerlei formules moeten volgen voor een goed huwelijk of om waarde te hebben als mens, in plaats van dat zulke dingen zich gewoon mogen ontvouwen mettertijd.
In de loop der jaren heb ik veel gelezen over Japanse cultuur en begrippen. Het is een fascinerend land. Het mooie en de beperking van taal is dat iets er pas lijkt te zijn als je het een naam kan geven. Seijaku, yutori, jihi, yūgen, wabi sabi…. en ma, dus.
‘Ma’ is mooi om toe te passen in het leven en in huis.
Natuurlijk door je huis te ontdoen van spullen die je niet nodig hebt, om zo meer leegte / ruimte te creëren. Ieder het zijne maar ik word er kalm en blij van als er lege lades zijn in mijn kast, als niet elke cm2 van mijn keukenkastjes is opgevuld met spullen, als de meeste muren geen verhaal vertellen maar ruimte laten voor mijn eigen gedachten.
Uiteindelijk, alles om ons heen, heeft een stille boodschap. Als we een schilderij van een storm ophangen, geeft dat een ander gevoel dan wanneer we een paastafereel met kuikentjes en konijntjes daar hangen en als we de muur leeg laten, is er rust.
Een tafel met allerlei stapels spullen, geeft een ander gevoel dan een lege tafel. De lege tafel nodigt uit tot creativiteit of het genieten van een maaltijd, een volle tafel geeft een gevoel van urgentie, stress, van ‘wat ga ik aantreffen onderop de stapel post die daar al drie weken ligt?’
Door ruimte te laten tussen spullen, komen ze meer tot hun recht. Eén kandelaar op tafel. Eén plant in een hoek. Een stapel met vijf kledingstukken per plank, geen vijftien.
Dingen zonder dingen
Ik houd ervan hoe de zon schijnt op de ramen en hoe via de prismastickers, prachtige kleuren op de witte lege muren en de vloer worden geprojecteerd. Hoe het licht van de zon naar binnen valt. Van veranderend licht op de muren. Van lege hoeken en vloeroppervlak waar niet van alles hoeft te gebeuren.
Lege ruimte is niet niets…
Als je een plank of kast hebt, probeer deze dan eens niet helemaal op te vullen. Een stapel boeken, een lamp en een mooi voorwerp zijn misschien al genoeg. Haal wat decoratie die toch niets voor je betekent -de vaasjes van de Hema, de canvas van Ikea, de kleine plantjes die het nooit helemaal goed lijken te doen- weg en leef eens een tijdje zonder. Misschien voelt het in eerste instantie leeg maar het went snel genoeg en hoe heerlijk is het dan als je gedachten niet gehinderd worden door nutteloze objecten.
Wellicht merk je dat met minder eromheen, je geliefde collectie eindelijk tot zijn recht komt. Dat met minder in je agenda de wereld ook doordraait maar dat je jezelf hervindt.
Dat je niet altijd alles hoeft te op te vullen met spullen, voor een ruimte om mooi te zijn.
In een ruimte waar je overbodige dingen zijn verwijderd en de dingen die blijven, voor zichzelf kunnen spreken, voel je je lichter. Ruimte is ruimte, niet slechts leegte. We hoeven een ruimte niet te vullen om deze toch te kunnen laten spreken. Er is zo veel dat geen voorwerp is maar dat wel sfeer toevoegt; geuren, materialen, licht, gezelschap, muziek, geluid….
Ik denk dat iets meer ‘ma’, hoe tegenstrijdig dat eigenlijk klinkt, een zeer positief effect kan hebben op ons welzijn.
Noorse Eenvoud 